Numer 03-04-2011

Prawo za granicą

Jiri Jelinek, Karel Beran - Odpowiedzialność administracyjna osób prawnych alternatywą dla karnej?.
W Republice Czeskiej obecnie nie istnieje odpowiedzialność karna osób prawnych (dalej OP); brak też uregulowania odpowiedzialności administracyjnej, która mogłaby przedstawiać odpowiednią alternatywę dla odpowiedzialności karnej. Taki stan rzeczy ma miejsce pomimo tego, że od połowy lat dziewięćdziesiątych minionego stulecia przyjęto wiele przepisów, zobowiązujących państwa UE do przeprowadzenia odpowiednich zmian porządku prawnego, które umożliwiłyby pociąganie do odpowiedzialności osób prawnych za czynności określone w unijnych dokumentach jako sprzeczne z prawem.

Ponieważ większość państw członkowskich UE już jakoś uregulowało odpowiedzialność osób prawnych, Republika Czeska ostatnio jest pod coraz większą presją, zwłaszcza ze strony organizacji międzynarodowych (m. in. OECD, Rady Europy, ONZ, GREC01), kładących nacisk na dotrzymywanie zobowiązań międzynarodowych. Wymagania te zaczynają być egzekwowane również poprzez dokumenty prawa europejskiego i to nie tylko w postaci decyzji ramowych Rady, ale również w formie europejskiego prawa wtórnego - dyrektyw europejskich (naprz. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/99/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne).

Krzysztof Jerzy Gruszczyński - Prawne środki ochrony inwestycji zagranicznych w Japonii.
W praktyce międzynarodowego prawa gospodarczego pojęcie "inwestycja" obejmuje wszelkie mienie, które inwestor zagraniczny inwestuje na terytorium innego państwa, zgodnie z jego ustawodawstwem.

Inwestycja w szczególności obejmuje własność ruchomości i nieruchomości oraz wszelkie inne prawa rzeczowe, takie jak hipoteka i prawo zastawu, akcje, udziały oraz inne rodzaje uczestnictwa w spółkach, roszczenia pieniężne do kwot wydatkowanych na stworzenie wartości gospodarczej lub roszczenia do świadczeń mających wartość gospodarczą, prawa autorskie, prawa własności przemysłowej, procesy technologiczne, znaki handlowe, nazwy handlowe, know-how i goodwill, prawa do działalności przemysłowej mające wartość gospodarczą, włącznie z prawami do poszukiwania, badania, eksploatacji lub wydobycia zasobów naturalnych.


Prawo handlowe

Rafał Adamus - Zakaz zasiadania we władzach spółki.
W przedstawionym poniżej opracowaniu poruszam najważniejsze zagadnienia związane z regulacją art. 18 § 2 - 4 ksh na styku prawa spółek handlowych i prawa karnego. W niektórych bowiem przypadkach niespójność systemu prawnego budzi wątpliwości teoretyczne i praktyczne. Zagadnienie wykładni art. 18 § 2 - 4 ksh wymaga - moim zdaniem - pogłębionej dyskusji, do czego zachęcam, razem z redakcją, zainteresowanych tym zagadnieniem.

Przepis art. 18 § 2 ksh, ulokowany wśród przepisów ogólnych, poświęconych spółkom kapitałowym, stanowi, iż nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII - XXXVII Kodeksu karnego oraz w art. 585, art. 587, art. 590 i w art. 591 Kodeksu spółek handlowych.


Prawo karne

Marek Derlatka - Motywacja przestępców.
Poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, dlaczego ludzie popełniają przestępstwa, nie przynosi jednoznacznych odpowiedzi, mimo istnienia wielu teorii naukowych, organizowanych konferencji i debat, angażowania w ten proces nowych metod i sposobów badań. Truizmem jest twierdzenie, że to nie jeden, ale zespół czynników warunkuje ludzkie zachowanie.

Jednym z największych wyzwań stojących przed kryminologią, psychologią, socjologią jest poznanie i zbadanie motywacji przestępców. Jednak trudno spodziewać się przełomu w badaniach nad tym problemem. Tym niemniej problematyka ich motywacji zasługuje na szczególną uwagę, ze względu na jej znaczenie dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu (art. 115 § 2 kk) oraz wymiaru kary (art. 53 § 2 kk).

Anna Dzięgiel - Rola biegłego psychiatry w postępowaniu karnym.
Prawa i obowiązki biegłego swoje umocowanie mają w przepisach procedury karnej. O powołaniu biegłego psychiatry decyduje sąd, a w postępowaniu karnym przygotowawczym - także prokurator.

Organy te pisemnie powołują biegłego psychiatrę wyznaczonego z imienia i nazwiska, z podaniem jego specjalności, jak również z wyznaczeniem powierzanych mu zadań i czasu ich realizacji.

Dariusz Jagiełło - Przestępstwo niszczenia znaków granicznych.
Systemowa krytyczna analiza przestępstwa niszczenia znaków granicznych (art. 277 kk) zamieszczonego w rozdz. XXXIV kk doprowadza do twierdzenia, że ustawodawca w sposób niezbyt przemyślany zamieścił czyn ten w rozdziale grupującym przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów.

W związku z tym dla właściwego uwypuklenia wywołanego tytułem artykułu zagadnienia dokonuję przekroju przez polskie kodeksy karne odpowiednio z 1932 r., 1969 r. oraz obowiązujący k.k. z 1997 r., jak też cytuję projekty kk, w których znalazły się zapisy odnoszące się do przestępstwa niszczenia znaków granicznych dla pełnego zobrazowania zagadnienia.


Prawo cywilne

Michał Niedośpiał - Bezwzględna czy względna nieważność testamentu.
"Upływ terminu przewidzianego wart. 945 § 2 kc wyłącza możliwość powołania się na nieważność testamentu przez osobę zainteresowaną oraz uwzględnienia tej nieważności przez sąd z urzędu" - orzekł Sąd Najwyższy 8 VIII 2007 r. (I CSK 140/07).

Istota orzeczenia SN dotyczy wykładni art. 945 § 2 kc, a zwłaszcza okoliczności, czy występuje tam nieważność bezwzględna, czy względna oraz czy nieważność tę sąd uwzględnia z urzędu, czy na wniosek (na zarzut). SN przyjął, że występuje tu nieważność bezwzględna, którą sąd uwzględnia na wniosek zainteresowanego (na zarzut), a nie z urzędu.

Jerzy Akińcza - Inicjatywa dowodowa sądu na tle zasady koncentracji materiału dowodowego.
Niezależnie od przedmiotu objętego postępowaniem cywilnym prawidłowość jego przebiegu, każdorazowo warunkowana, pozostaje oparciem postępowania na realizacji naczelnych zasad postępowania cywilnego. Nie czyniąc pierwszeństwa żadnej z zasad determinujących prawidłowość postępowania przed sądem cywilnym przyjmować należy, że niekiedy sam przedmiot i charakter postępowania określać będzie konieczność szczególnej realizacji zasad postępowania cywilnego.

Powyższe znajduje swój szczególny wyraz w zakresie wyróżnionych w kodyfikacji procesu cywilnego postępowań odrębnych, ze skutkiem przypisania tym postępowaniom norm procesowych o charterze szczególnym, to jest wyłączającym bądż też modyfikującym ogólne normy procesu.


Prawo konstytucyjne

Aleksandra Kustra - Uniwersalizm wykładni konstytucji państw UE przejawem dialogu sędziowskiego.
W orzecznictwie sądów konstytucyjnych państw UE dostrzegalny jest nurt uniwersalizacji wykładni przepisów konstytucyjnych. Widoczne są "zapożyczenia" od innych sądów metod i rezultatów wykładni.

Koncepcje dialogu sędziowskiego kładą nacisk na fakt, że aktualnie sędziowie - czy też szerzej sądy - nie działają w pojedynkę, lecz "rozmawiają ze sobą". Mogą się "kłócić", dyskutować w formie dyskursu prawniczego i poprzez tezy w uzasadnieniach rozstrzygnięć. Mogą też ze sobą współpracować.


Prokuratura

Ewa Białowąs - Niezależna prokuratura?.
Nowelizacja ustawy o prokuraturze tylko pozornie doprowadziła do wzmocnienia pozycji prokuratora, jako organu procesowego. Rozwiązania, pozwalające na uniezależnienie prokuratury od wpływów politycznych okazały się bowiem nietrafione. Doprowadziły one do pozornego tylko uniezależnienia prokuratury. Rozdzielenie funkcji Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego nie uniezależniło de facto Prokuratury od innych organów władzy publicznej.

Ustawa z 9 października 2009r. o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw formalnie koncentruje się na zabezpieczeniu prokuratury przed upolitycznieniem i na wzmocnieniu jej niezależności. Nastąpiło rozdzielenie funkcji Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego. Wprowadziła ona zmiany w strukturze prokuratury, polegające na likwidacji Prokuratury Krajowej i powołaniu w jej miejsce Prokuratury Generalnej. Powołała Krajową Radę Prokuratury. Pozornie doprowadziła do wzmocnienia pozycji prokuratora, jako organu procesowego.


Prawo pracy

Agnes Balawejder-Busch - Aktywność na portalach społecznościowych w świetle prawa pracy.
We Francji pracownik może zostać zwolniony za pomawianie szefa na portalach społecznościowych, w Niemczech - nie. W Polsce trzeba się liczyć z tym, że sądy rozstrzygną podobne spory pracownicze na korzyść pracodawcy.

Do ochrony wolności słowa największą wagę przywiązuje się w Niemczech. Prawa pracodawcy, a zarazem obowiązki pracownika, w tym w szczególności lojalność wobec pracodawcy, są natomiast bardziej chronione we Francji czy w Polsce.

Julia Semena - Charakterystyka mobbingu.
Jest to poważny problem, z którym zmaga się niejeden pracownik. Na wystąpienie tego zjawiska ma wpływ wiele czynników. Uważa się, że nasila się ono w okresie osłabionej koniunktury gospodarczej i wysokiego bezrobocia.

W takim okresie pracownicy starają się utrzymać w środowisku pracy za wszelką cenę, "akceptując" zachowania wykazujące znamiona mobbingu ich dotyczące lub przeciwko nim skierowane. Często też prześladowani pracownicy nie reagują na działania osób prześladujących ich w miejscu pracy i biernie poddają się losowi z powodu nieumiejętności zdefiniowania problemu mobbingu oraz nieświadomości przysługujących im uprawnień z tego tytułu i zasad ich realizacji.


Prawo administracyjne

Jolanta Żak - Rozgraniczenie nieruchomości.
Czy Wójt Gminy może prowadzić postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości, jeśli jedna z nich należy do gminy? Inaczej mówiąc, czy można być sędzią we własnej sprawie? Poniższy przykład dowodzi, że nie jest to wcale takie oczywiste, a "najlepszym sposobem" rozwiązania problemu jest... unikanie go.

W pierwszej instancji postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości prowadzi Wójt Gminy, na mocy art. 29 ust. 3 Ustawy z 17-05-1989r., Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2005r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), który na wniosek właściciela powyższego gruntu wydaje postanowienie w przedmiocie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Ewentualne błędy i nieścisłości strona może sprostować, składając wniosek o sprostowanie oczywistych błędów lub wnosząc środek odwoławczy za pośrednictwem Wójta Gminy do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego.


Międzynarodowy Trybunał Karny ds. Zbrodni w b. Jugosławii

Agnieszka Szpak - Test ogólnej kontroli dla umiędzynarodowienia konfliktu zbrojnego oraz określenia statusu ofiar.
Międzynarodowy Trybunał Karny ds. Zbrodni w b. Jugosławii (MTKJ) został powołany do życia rezolucją Rady Bezpieczeństwa nr 827 (1993). Odnośnie MTKJ zamiar powołania Trybunału został wyrażony już w rezolucji nr 808 (1993). MTKJ został powołany dla osiągnięcia bardzo ważnych prawnych i politycznych celów: ukarania sprawców poważnych naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego popełnionych w byłej Jugosławii od 1991 r.; zapobieżenia kolejnym zbrodniom; usprawnienia procesu osiągania pokoju oraz służenia jako test na potrzeby przyszłego, stałego międzynarodowego trybunału karnego.

Zgodnie ze Statutem MTKJ z 25 maja 1993 r. Trybunał ma prawo sądzenia osób odpowiedzialnych za poważne naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego popełnione na terytorium byłej Jugosławii od 1991 r.


Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego
Orzecznictwo Sądu Najwyższego
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego

Adres redakcji:

00-389 Warszawa,
ul. Smulikowskiego 1/3 lok. 20
tel./faks: 22 826 24 36, 665 205 746
e-mail: [email protected]

Redaktor naczelny

Teresa Konarska,
tel. kom.: 665 205 746

Sekretarz redakcji

Małgorzata Pomianowska,
tel. kom.: 608 016 128

Opracowanie graficzne; skład:

LOGO Skład Komputerowy
Paweł Pomaski, [email protected]

Druk i oprawa:

Zakład Poligraficzny BiS,
Warszawa, ul. Ciszewska 17, tel./fax 22 826 29 62

Reklama i prenumerata

tel. kom.: 500 015 074, 665 205 746

Wydawnictwo In Plus

00-389 Warszawa,
ul. Smulikowskiego 1/3 lok. 20,
tel./fax 22 826 24 36

Prenumerata redakcyjna:

kwartalna - 96 zł; półroczna - 192 zł; roczna - 384 zł
Skorzystaj z Formularza zamówienia.

Informacja dla autorów:

Do przesyłanych materiałów prosimy dołączyć zdjęcie (10 x 15 cm, 300 DPI) oraz krótką informację o autorze, razem z telefonami kontaktowymi. Sugerowana objętość artykułów - do 20 tys. znaków, tj. około 10 str. Publikowane materiały nie mogą być kopiowane w żadnej formie. Przedruk materiałów nie może być dokonany bez zgody wydawcy. Redakcja zastrzega sobie prawo do zmiany tytułów i dokonywania skrótów. Artykułów niezamówionych redakcja nie zwraca.
© 2010 JURYSTA. Magazyn Prawniczy. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kreacja: PEGAZ Studio.